Beestenboel

Gisteren sprak ik met de boerin van stadsboerderij de Zimmerhoeve over bezoekjes van de kinderopvang. De Zimmerhoeve ligt midden in Amsterdam. En kinderdagverblijven gebruiken de boerderij graag voor een uitstapje. Pedagogisch werkers duwen de bolderkarren, met peuters volgeladen over de binnenplaats en de stallen. Maar helaas krijgen de peuters nauwelijks de gelegenheid om uit te stappen, een konijn te aaien, of de varkens te bewonderen. Het is voornamelijk in de kar zitten, en rondkijken. Wat jammer eigenlijk. Want kijken doen peuters met hun handen, voeten, neus en oren.

Hoe kan het dan wel?
Op deze foto's van kinderopvang Gompie in Den Haag zijn de peuters wel actief bezig met de dieren.
Veel peuters vinden het niet zo fijn om een dier meteen op schoot te krijgen. En de dieren vinden het eigenlijk ook niet zo'n succes.

In veel kinderboerderijen lopen de cavia's dan ook in een bak op stahoogte. Ze kunnen zelf kiezen of ze beneden in hun hok willen zitten, of boven in het zicht van de kinderen. Je kunt de peuters vertellen dat je de cavia's een plezier doet door ze een worteltje of een stukje bloemkool te voeren.

Een andere optie is een paar grote konijnen, misschien een tamme kip los te laten in een lege stal. Zet strobalen neer, en laat de peuters daar op zitten. De dieren komen misschien naar je toe. Misschien ook niet. De peuters worden niet gedwongen om een dier te aaien, maar je kunt ze wel stimuleren om dat te doen.

Tegelijkertijd kun je zo'n moment gebruiken om in gesprek te gaan met de peuters? Wie heeft er thuis een huisdier? Hoe heet het huisdier? Wat is het voor dier? Is het lief? Waarom? Of is het juist stout? En wanneer? Kinderen zijn vaak heel betrokken bij hun huisdier, en het dier geeft hun vaak troost als ze even verdrietig zijn. Praten over huisdieren en er mee omgaan bevordert uiteraard ook de taalontwikkeling. Kinderen leren begrippen benoemen als de lichaamsdelen (oren, ogen, staart, vacht, haren etc.) maar ook of het dier 'zacht' is, wat het dier voor geluid maakt, wat het lekker vindt om te eten, of wat er op de grond ligt. Poep en keutels hebben ook nadrukkelijk de aandacht, ook omdat het zo stinkt. Prentenboeken zijn er trouwens over volgeschreven, waarbij je je afvraagt wie er geobsedeerd zijn door poep? De schrijver, de uitgever, of het kind waarvoor het bedoeld is. (een topper is: 'over een kleine mol die wil weten wie er op z'n kop gepoept heeft').

Omgaan met huisdieren en dieren op de kinderboerderij is ook goed voor de 'morele' ontwikkeling. Vragen als 'wat vindt het dier fijn?' en 'wat vindt het dier vervelend?' of 'wat heeft het dier nodig?' en 'wie zorgt er voor het dier?' maken kinderen bewust van hoe je met dieren om moet gaan, maar misschien ook wel met je vriendjes op de kinderopvang. Als een konijn het niet leuk vindt als je aan z'n oren trekt, vind je medepeuter het ook niet leuk als je hem plaagt.

Allerlei kansen dus voor een verrijkend bezoek aan de kinderboerderij. Maak eens een afspraak met boer of boerin in de buurt. En alvast veel plezier gewenst!

Bart blogt voor kinderopvangtotaal

Beste lezers,

Het is prachtig om een blog te hebben over natuureducatie. Allemaal leuke lezers die wat met natuur en educatie hebben. Maar het is deels wel 'preken voor eigen parochie'.
Nu valt er genoeg te vertellen, maar het is ook leuk om je boodschap verder de wereld in te slingeren.
Vandaar mijn enthousiasme dat ik nu voor een druk bezochte website voor de kinderopvang als 'estafetteblogger' mag optreden. Wil je de weblog bekijken, klik dan hier.
Deze weblog verwijst uiteraard weer naar mijn eigen weblog voor tips en workshops voor de kinderopvang. Die lees je hier.

Ik hoop uiteraard ook op belangstelling voor mijn workshops op maat voor de kinderopvang.
Binnenkort geef ik bijvoorbeeld bij kinderopvang kindeRdam (Gelegen aan natuurspeelplaats 'de speeldernis') een workshop over natuuractiviteiten en taalontwikkeling. Ik houd je daarvan op de hoogte.

Mocht je dit een leuk bericht vinden om te delen, twitter en facebook het dan verder de wereld in.

Alvast bedankt.
Bart

Superbeest!

Zoals je weet is elk dier ergens goed in. Maar superbeest is goed in alles wat je maar kan bedenken.
Deze opdracht is een leuke natuuractiviteit als het regent buiten, of voor kids die van tekenen houden.

Je geeft de kinderen papier en kleurpotloden.
Langzaam en alsof je het zelf hebt meegemaakt, lees je onderstaand verhaal voor.
De kinderen maken ondertussen de tekening. Vergelijk na afloop de tekeningen met elkaar. Veel plezier!

Superbeest

Wat ik laatst tegenkwam… Het was ongelooflijk.

Ik liep met m’n kaplaarzen aan door het riet.

Mijn verrekijker hing om mijn nek.

Ik wilde waterdieren kijken op de vijver.

Ik was al vlakbij de vijver toen er plots een heel raar beest voor mijn ogen stond.

Hij zag er zo vreemd uit. Zoiets had ik nog nooit gezien.

Het was echt een superbeest!

Ik kon mij niet meer bewegen. Zo erg was ik onder de indruk.

Ik ga hem nu beschrijven. Teken jij maar eens hoe het dier er volgens jou uitziet.

Ik begin bij z’n kop.

Het was duidelijk dat het superbeest was.

Hij had geweldig grote oren die hij kon draaien om alle kanten op te luisteren.

Zijn ogen waren klein. Hij keek me aan met een felle blik.

Hij kon veel beter kijken dan ik.

Z’n bek was een soort snavel. Een snavel van een roofdier.

Als hij wilde kon hij me zo verscheuren. Gelukkig deed hij dat niet.

En dan z’n lijf. Het superbeest was geweldig gespierd.

Hij stond daar reuze stoer te zijn. En niet alleen dat.

Zijn huid had alle kleuren van de regenboog. Ik denk dat het een mannetje was.

Want in de natuur proberen mannetjes indruk te maken.

Nou mocht hij best trots zijn. Want hij kon ook nog eens geweldig balanceren.

Had ik dat nog niet verteld? Hij stond boven op een oude boomstronk.

Met zijn prachtige staart hield hij z’n evenwicht.

Toen begon het dier te dansen.

Hij danste als een balletdanser.

Hij dacht zeker dat ik ook een superbeest was. Of een superbeestin.

Dat hij indruk moest maken ofzo?

Nou onder de indruk was ik.

Ook van z’n prachtige sterke poten.

Aan de achterkant had hij twee hele sterke poten met klauwen eraan.

Z’n twee voorpoten waren juist weer goed om dingen vast te houden!

Natuurlijk wilde ik een foto maken.

Maar ik denk dat het superbeest dacht dat ik hem wilde doodschieten of zo.

Want plotseling rekte het beest zich uit. Zijn kleur veranderde…

Zo leek hij op de bruine rietstengels. En hoe ik ook zocht…

Ik kon het superbeest niet meer ontdekken!

Raar hè!

Naar de bollen? Of naar de knoppen? - cadeautjes van de natuur.

Het is feest buiten. Dat zie je aan al die cadeautjes die aan het open gaan zijn. Heel de winter zaten bollen verstopt onder de grond. Nu komen krokussen en narcissen boven de grond met al hun kleurenpracht.

Hetzelfde geldt voor de boomknoppen. Aan elke boom vindt je tienduizenden pakketjes die bij de eerste voorjaarsdagen haast hebben om hun inhoud prijs te geven. Is het een bloem? Een katje (eigenlijk een bloem)? Of toch een blad.

Ga met kleuters op voorjaarstocht. Laat ze zoeken naar krokussen, narcissen, tulpen en hyacinten die boven de grond komen. Zet je locatie vol met leuke bollen en kijk samen met de kids hoe ze uitkomen. Zou er al een bloem in zitten? Snoei in je eigen tuin of waar dat mag voorjaarstakken. Zet ze in een vaas. Kijk eens hoe de knoppen open gaan.

Ga op knoppentocht. Elke knop voelt anders aan. De ontluikende katjes aan de wilgenboom kun je aaien als een poes (heten het daarom katjes?). De dikke knoppen van de kastanje zitten vol met 'lijm'. Ze zijn heel erg kleverig. De rode knoppen van de balsempopulier ruiken naar het zalfje purol. En zo valt er oneindig veel te beleven.

Op internet staat een leuke lesbrief over bollen en knoppen. Die vind je hier. 

Tuinvogels op de webcam

De vogeltjes op de website 'beleef de winter' twitteren er op los. Misschien net zo als bij jullie in de tuin van de kinderopvang?

 
De beleef de winter -site is een zusje van de website waar je in het voorjaar de avonturen van nestelende vogels kunt bespieden: 'Beleef de lente'.

Heb je een beetje functionerende computer op je centrum, dan is het erg de moeite waard om samen met de kinderen deze sites regelmatig te bekijken. Naar aanleiding van de avonturen van de vogels (en af en toe een muis en een eekhoorn) is er genoeg gespreksstof over dingen als 'eten en gegeten worden', 'zorgen voor de jongen', 'zorgen voor vogels in de winter' enzovoorts.

Helemaal leuk is natuurlijk om vanuit het raam naar de tuin of naar de bomen een eigen beleef-de-vogels-centrum te maken. Lok de vogels met vetbollen en pindasnoeren. Schilder de meest voorkomende vogels met waterverf op het raam. Of als dat niet mag van de werkster, plak er dan tekeningen op. Zet een verrekijker voor het raam en laat de kinderen een voor een kijken. Of laat de kids digitale foto's maken. Wie maakt de mooiste foto?

Ik heb hier eerder een bericht gepost over vogels lokken, en vetbollen maken. Klik hier.
Wil je opzoeken welke vogel je ziet? Klik hier. 

Maak een tentoonstelling over de tuinvogels en nodig de ouders uit.

Kampioenen

We zijn allemaal kampioenen. Maar niet altijd in hetzelfde.

Datzelfde geldt voor dieren.

De kat is kampioen muizen vangen. Waarom?
Omdat hij goed kan sluipen, en scherpe klauwen heeft.

De mol is kampioen holen graven. Waarom? Omdat hij zulke sterke graafpoten heeft. foto: (c) Philippe Clement

Ga met de kinderen op zoek naar kampioenen  in de buurt. Je kunt ze van te voren vast een paar kampioenen in het dierenrijk laten bedenken. Waar is een regenworm bijvoorbeeld kampioen in? Een kip? Een reiger? Tijdens de tocht kunnen ze het opschrijven of onthouden.

Terug van de ontdekkingstocht tekenen de kinderen de gekozen dieren telkens op een podium. Ze schrijven erbij wat voor dier het is, waar het kampioen in is, en hoe het komt dat het dier daar kampioen in is (met andere woorden: hoe is het dier daar aan aangepast?)

Deze activiteit is geschikt voor kinderen vanaf 6 jaar.

Word ook een dingenzoeker!

Pippi Langkous heeft altijd wat te doen. Ze is een 'dingenzoeker' en dan 'ben je nooit klaar' aldus Pippi. Je mag alles meenemen wat op de grond ligt: klompen goud, struisveren, dode muizen, klapkauwgom en heel kleine schroefjes enzo.

Van dingen die je op straat vindt, kun je collages maken, je kunt er een museum van maken. Geef de kinderen een kaartje en wat stiften. Laat het ze natekenen, bijschrijven wat het is, waar het is gevonden. Het verhaal achter het 'vindsel'.

En je kunt knutselen uiteraard. Schelpen, hout, kroonkurken, stukjes plastic, knopen: wat zie jij er in?

In Amersfoort is het vindselmuseum.
Bovenstaande 'knutsel' komt van Linda Dijkstra

Veel plezier ermee!

Maak een hotel voor bijen en andere insecten

Brrr, bijen in de tuin van de kinderopvang?
Je hebt bijen en bijen. De bijen die je gaat lokken zijn 'solitaire' bijen. Ze leven alleen, en ze steken niet. Bovendien is het hartstikke leuk om met de kinderen zo'n insectenhotel te maken. Kijk maar eens:



Misschien teel je wel fruit of groenten in je tuin. Dan heb je vaak last van allerlei beestjes die daar graag van mee-eten. Gif wil je natuurlijk niet. Maar, geloof het of niet: oorwormen zijn de oplossing. En ook voor oorwormen kun je samen met de kinderen weer leuke verblijfplaatsen maken, zie hier:



Veel meer tips voor ecologisch tuinieren met of zonder kinderen vind op de site van Frans de Smedt (de man op de filmpjes).

Haal de vogels naar je kinderdagverblijf

In de winter lusten vogels best wat extra. Je kunt ze verwennen met vetbollen, pindasnoeren en zaadjes op de voedertafel. Het leukste is natuurlijk om vogelvoer samen met de kinderen te maken en op te hangen.
Op schooltv vind je een aantal voorbeelden en tips:



Tips voor de voedertafel



Hoe maak je een vetbol

Om een vetbol te maken hoef je trouwens niet persé het vet te smelten.
Hier vind je een vetbollenrecept waar je kinderen zich nooit aan zullen branden, met dank aan de weblog: groengedoe.

Maar welke vogel zit er nu op mijn vetbolletje? Kijk dan even hier.

Heel veel plezier gewenst!

Maak een blad memory

Altijd leuk, zelf je eigen memory maken.

En deze keer met blaadjes van bomen en struiken.
Hoeveel verschillende kun je er wel niet vinden?
Neem er van elk minstens twee mee.

Doe eerst een spelletje. Een van de kinderen neemt een blad in gedachte.
De andere stelt vragen. Heeft die kartels? Is die groen? Is die een beetje rond? Net zolang tot je het geraden hebt.

Dan plak je steeds twee dezelfde blaadjes op een stuk tekenpapier (liefst een beetje dikker papier). Allemaal dezelfde grootte. Zo krijg je een memory. Misschien kun je opzoeken van welke boom of struik het blad komt. Schrijf het er dan bij. Op deze website kun je opzoeken hoe die heet (voor wat oudere kinderen, of met hulp)

Maak een mierenhuis.

Kinderen hebben wat met mieren.
Dat komt omdat ze zo klein zijn. En misschien toch dingen doen die wij ook doen.
Ze maken gangetjes, ze wonen bij elkaar, ze hebben een koningin, en ze eten onze suiker op. Spannend om te kijken hoe die miertjes leven.
In dit filmpje leer je hoe je een mierenhuis kunt maken in een jampotje met zand, jam en mieren.

Als heksen dansen om de ketel

Op een workshop in Etten Leur hebben we dit fraaie lied met elkaar gezongen.
Leuk voor peuters en kleuters.
Vertel dat je heksensoep gaat maken. Wat hebben we allemaal nodig?
Een konijnenkeutel, een steen, een veer, een snottenbel? Ga er buiten naar op zoek!

Zet een ketel klaar. Maak het een beetje eng. Zet misschien een heksenmuts op, en dans met z'n allen rond de ketel. Een voor een verdwijnen de heksjes. Maar gelukkig... aan het einde komen ze allemaal weer terug!

Ooit wel eens rupsen horen poepen?

Aan 't einde van de winter

bespringt mij als een leeuw

een radeloos verlangen

naar ijs en bergen sneeuw

plots wordt mijn blik gevangen

door een kleine dappere bloem

dan wil ik enkel voorjaar

met bijtjes en gezoem.

Mede natuurbelever Jeanette Boogmans heeft de praktijkgids natuurbeleving 'rupsen horen poepen' geschreven. Bovenstaand gedicht maakt op een mooie manier duidelijk waar dit boek over gaat: 'over het je laat verrassen door de natuur in alle jaargetijden'.

Ik ken Jeanette goed als vriendin en als collega-natuurgids. En tijdens het doorlezen van alle doldwaze ideeen, zie ik haar zo lopen langs de uiterwaarden met haar dochter, door de bossen tijdens een natuuravontuur, of met Schierse badgasten al baggerend door het wadslik op zoek naar alikruikjes.

Het boek ademt enthousiasme uit. Honderdduizend ideeen, verhalen, mooie illustratieve foto's en gedichtjes van eigen hand. Natuurbeleving moet je natuurlijk doen, veel eerder dan erover lezen. Maar met deze ideeen kun je je praktijk als begeleider van activiteiten wel enorm uitbreiden. Dus lees het op een dag met echt hondenweer. En zodra de zon er even tussendoor piept, sleep dan je lief, je kinderen of als je die niet hebt je buurkinderen mee naar buiten - de natuur in, de buurt in, langs de rivier, de duinen of de modderpoel en beleef het. Je kunt net als Jeanette's dochter Linde Boogmans kiezen voor de zachte route met al die pluizige magnoliaknoppen. Maar eigen thema's zijn natuurlijk ook welkom.

In een recensie horen ook kritische noten. Al kan ik ze maar moeilijk bedenken. Misschien komt de gids die een handleiding wil voor kant en klare belevingsroutes een beetje bedrogen uit. Rupsen horen poepen is als een kookboek met kleine gerechtjes. Als je een heel diner wilt samenstellen, vraagt dat nog heel wat van je creativiteit.

Het boek maakt mij in elk geval vrolijk. Zo vrolijk dat ik nu mijn wandelschoenen ga aantrekken, regenjas, pet op, en hier op Schiermonnikoog een tochtje ga maken door de winderige herfstnatuur, ter voorbereiding aan een avondexcursie die ik straks ga geven. Inspiratie opgedaan uit het boek? Jawel. Ik las een 'snuifmoment' in tijdens de excursie, waarin de deelnemers op zoek gaan naar verschillende geurtjes uit het bos.

Meer informatie vind je op de website van Jeanette