Bart de Koning is trainer en materialenontwikkelaar voor natuur in de kinderopvang.

Hij organiseert trainingen en workshops voor de kinderopvang. Klik hier voor meer informatie.


Mis geen enkele tip! Aboneer u op deze weblog.

Meer informatie of abonneren op deze weblog?

Vul in de rechterkolom je mailadres in bij 'volg mij per e-mail'

maandag 11 maart 2013

Verhalenstok

De moeder van Kleine Veer zei altijd 'je hebt geluk dat je hoofd vast zit, anders vergat je die ook nog'. Kennen jullie ook dat soort kinderen. Dromers. Die steeds alles vergeten? Misschien was je zelf zo'n kind. Of vergeet je nog steeds alles.

Kleine Veer is een Indianenmeisje. Ze leeft in de prairie in Noord Amerika. Kinderen gaan daar voedsel uit de natuur verzamelen. Ze verzorgen de kippen, hun groentetuintje, plukken wilde granen, leren paardrijden en maken hoofdtooien of gaan op jacht. Maar omdat Kleine Veer alles vergeet, kan ze wel een geheugensteuntje gebruiken.

Daarvoor maakt ze een verhalenstok. Wat ging ik ook alweer doen buiten? een rietpluim staat voor paardrijles, een groen blad staat voor in de moestuin werken, stro staat voor het konijnenhok schoonmaken, een veer voor de kippen verzorgen enzovoorts.

Hoe maak je een verhalenstok?

Heel eenvoudig: Zoek een mooie stok. Wikkel er een paar postelastieken omheen. Ga op zoek in de tuin of in het bos. Verzin wat Kleine Veer allemaal mee wil maken en zoek daar spullen bij.

Als je klaar bent met je stok, zoek je iemand anders en vertel je jouw verhaal.

Deze activiteit gebruikte ik voor een workshop bij Kindervilla de Wereld in Noordwijkerhout. De dames (en één heer) hadden weer helemaal zin in het voorjaar om leuke dingen te gaan ondernemen met de kinderen in de tuin.

Ook zin in zo'n inspirerende workshop over wat je buiten kunt ondernemen, stuur mij een mail:


zondag 20 januari 2013

Plezier met sneeuw, ijs en dier


Wat doe je in de winter met kinderen in de natuur?


* Volg diersporen in de sneeuw, kun je het spoor volgen? Van wie zou het zijn?

* Kijk naar je elkaars voetspoor in de sneeuw. Nu gaat een iemand zich verstoppen in de vers gevallen sneeuw. Volg de sporen en vind de verstopper.

* Vogels komen in de tuin naar voedsel zoeken. Maak vetbollen en pindasnoeren.

* Maak een wandeltocht over een bevroren plas of meer (daar waar niet geschaatst word en je zeker weet dat het veilig is). Kijk naar de scheuren in het ijs en naar de luchtbellen. Kun je tot onder het ijs kijken?

* Maak op een plek waar niet geschaatst wordt met je kinderen een wak in het ijs. Doe het wel voorzichtig.

* Kijk naar de eenden en andere watervogels bij een wak. Tien tegen een dat er ook eenden bij zitten die je anders niet zo vaak ziet, zoals smienten, kuifeenden, dodaars etc. Neem je vogelboekje mee.

* Keilen met blokken ijs is altijd leuk. Bijvoorbeeld als het gaat dooien en er toch geen schaatsers meer op komen.

Meer ideeën?



vrijdag 28 december 2012

Vogels voeren en vetbollen maken

Vogels gebruiken het hele jaar door veel energie en hebben dus veel voedsel nodig. In het voorjaar kunnen ze veel insecten vinden. In het najaar zijn er weer veel zaden. Maar in de winter moeten ze het vaak hebben van hun vetreserves. Ook als er geen sneeuw ligt, kun je ze dus best voer geven. Maar doe het wel goed! Kies het juiste voer, leg het goed neer, en voer ze niet teveel in één keer. Dan voer je namelijk vooral ratten en muizen.

De vogelbescherming geeft de volgende tips:

  • Voer bij voorkeur in de ochtend en aan het einde van de middag
  • Leg of strooi niet teveel voedsel tegelijk: muizen en ratten zijn er gek op
  • Voedsel waarin zout is verwerkt is niet goed voor vogels; brood en kaas kan wel
  • Margarine werkt laxerend en is dus niet geschikt
  • Waterrijk voedsel zoals fruit in grotere stukken geven om snel bevriezen te voorkomen
  • Geef geen voedsel met oliën/vetten aan eenden in een wak, hun verenpak raakt dan de waterdichtheid kwijt
  • Geef het voedsel op een plek op de grond die sneeuwvrij is gemaakt, liefst bij een struik of haag
  • Voor de hulp aan kleine vogels: gebruik een speciale voedersilo, grote vogels kunnen dan niet bij het voer komen

Welke vogel eet wat?

Elke vogel heeft een ander menu. Vaak kun je aan de snavel zien wat ze eten. Een merel heeft een lange spitse snavel. Daarmee trekt hij regenwormen uit de grond. Een vink heeft een sterke brede snavel om zaden mee te kraken. De boomklever heeft een smalle snavel om insecten uit de boom te peuteren.
Wil je dus veel vinken in de tuin, dan geef je ander voer, dan als je spechten en boomklevers wilt zien. Misschien wil je ze allemaal wel zien?

De vogelbescherming heeft een overzicht op haar website staan, wat de vogels eten.

Maak zelf vogelvoer

In dit filmpje zie je hoe je zelf vetbollen kunt maken.

dinsdag 18 december 2012

Verhalenjas


Het project 'de afvalmodeshow' van de Natuurdetectives in Amsterdam, begin ik met de 'verhalenjas'.
Ik heb de verhalenjas gekregen van een verhalenverteller in Siberië, die tegelijk dokter en tovenaar is (een sjamaan). Sjamanen hebben op hun jassen allemaal touwtjes, veren, spiegels, kralen, belletjes en gebruiksvoorwerpen. Al die voorwerpen vertellen wat over het leven van de sjamaan.

Zo ook in dit geval. De man van wie ik de jas en de hoed kreeg, verzorgde zijn gebit goed - vandaar de tandenborstel. Hij was een onderzoeker, vandaar het vergrootglas. Hij was de enige in zijn dorp die kon schrijven, vandaar de pen. Hij hield van kruidenthee, vandaar het zeefje op zijn hoed enzovoorts.

De Sjamaan verbaasde zich erg over het feit dat wij in Nederland van alles in de vuilnisbak gooien. Elk voorwerp vertelt iets over je zelf. Je gooit dus iets van jezelf weg. Je moet dus zuinig zijn op je spullen!

Maar waarom begin je zo'n activiteit met een verhaal?
Het meeste wat mensen onthouden, komt van verhalen. Vaak zie je die verhalen op TV en herken je ze niet meer zo als verhalen. Maar gelukkig kun je ook nog uit het hoofd verhalen vertellen.

Een verhalenverteller maakt graag gebruik van attributen. En een jas en een hoed met voorwerpen zijn daarvoor ideaal. Het trekt de aandacht. De kinderen willen meteen weten waarom je zo'n rare jas aan hebt. Bovendien geeft het houvast. De spullen die aan de jas hangen zijn de onderdelen van je verhaal.

Je moet wel zorgen dat je geloofwaardig overkomt. Dus speel niet alsof je de Sjamaan zelf bent. Een verteltruc is dat je de jas gekregen hebt/ of dat je het verhaal van iemand hebt gehoord. Daarna geloven je toehoorders je. Zelf moet je er eigenlijk ook in geloven. Dus het moet voelen alsof je de sjamaan zelf bent, maar het toch in de derde persoon vertellen.

Om zelf in je eigen verhaal te geloven, is het handig om de jas zelf te maken, en hem niet te huren/kopen in een feestwinkel. 
Ook moet je het verhaal niet uit je hoofd leren. Houdt de boodschap die je wilt vertellen met je verhaal in de gaten. En schrijf een paar steekwoorden op. Van mij hoeven de toehoorders ook niet perse te zitten. In dit geval wilden de kinderen allemaal kijken wat er aan de jas hing, dus kwamen ze heel dichtbij. Dat is prima, want zo krijg je interactie. Interactie is zeker bij het vertellen aan kinderen super belangrijk. Waak er wel voor dat de kinderen het verhaal niet van je overnemen.

Kleding die iets over jezelf vertelt is niks bijzonders, en komt ook in onze cultuur nog voor. Wat vertelt deze trui bijvoorbeeld over het kind dat hem draagt?





Tenslotte een inspirerende site over kleding en uiterlijk dat een verhaal vertelt: http://flickriver.com/photos/crushevil/favorites/




dinsdag 11 december 2012

Boomavontuur bij Trias Kinderopvang


Op de website van Trias Kinderopvang vond ik dit leuke verslag van mijn eigen activiteit. Het was een hele leuke dag, samen met 'Natuur is een Feest'-collega Michiel Schutte.

Wil je ook zo'n leuke dag met enthousiaste natuurbegeleiders, mail: bart@natuureducatie.com 

Verslag Boomavontuur met Bart de Koning

Op dinsdag 16 oktober is het eindelijk zover. Het grote bomenavontuur in Park Rusthoff. Natuurkenner Bart de Koning arriveert met de trein en zodra hij in Sassenheim is, wordt het droog. Als eerste komen de kinderen van de Kleine Wereld en het Lentepark. De tocht naar het park is al een groot avontuur, de kinderen vinden het heerlijk om door de plassen te stampen, want die liggen er genoeg. We gaan naar het bos, vertellen ze enthousiast. In het park aangekomen, neemt Bart de kinderen mee op een geweldige herfsttocht. We zoeken een paar mooie bomen op en de kinderen gaan met hun rug tegen de boom staan. Van daaruit heb je een veel mooier uitzicht op de toppen van de boom. Bart stelt voor om een boom omver te duwen, dat lukt niet want de wortels zitten stevig in de grond. De kinderen bekijken de bomen met ontzag, voelen de verschillende soorten schors, geven de boom een knuffel en daarna is het tijd om verder te lopen. Onderweg zijn er al schatten te vinden, de kinderen verzamelen blaadjes en takjes, daar kan later mee geknutseld worden. De schatten verdwijnen in zakjes en emmertjes en dan vraagt Bart wie er vanmorgen onder de douche is geweest. Het is tijd om te douchen…met bladeren! De kinderen verzamelen heel veel bladeren en op het teken van Bart gooit iedereen de bladeren in de lucht, wat een pret, we hebben heel veel gedoucht. We gaan op zoek naar paddenstoelen. We lopen een spannend paadje in en de kinderen krijgen de opdracht, zie je een paddenstoel, roep dan de kabouter. Er wonen heel veel kabouters in het Park want de kinderen blijven de kabouters roepen. We hebben zelfs een prachtige elfenbank gezien. Na een heerlijke ochtend in het park wandelen de kinderen met hun mooie schatten terug naar hun eigen locatie.
Voor de kinderen van BSO's de Toren, het Toppunt, het Noorderlicht en de Wensput heeft Bart een ander programma in petto. Bart laat zien dat je de besjes van de meidoorn kunt eten. Ze zijn heel klein, rood, maar smaken als een fris appeltje. Voor het raadspel verzamelen de kinderen verschillende soorten bladeren. De blaadjes worden op de grond neergelegd en een ander kind mag vragen stellen om erachter te komen welk blad een kind in gedachten heeft. Na het raadspel is het tijd voor boompje wisselen. De kinderen zoeken een boom uit en rennen van boom tot boom en zorgen ervoor dat zij niet getikt worden. Ter afsluiting worden de kinderen één voor één geblinddoekt, rondgedraaid en naar een boom toegebracht. Kunnen ze daarna de boom nog terugvinden? Met een andere groep gaat Bart de bladerendouche doen, maar eerst in bad. Een kind gaat tussen de bomen op de grond liggen en de andere kinderen verzamelen alle herfstbladeren en bedekken het kind. Dat is een aparte ervaring die de andere kinderen ook wel willen. Vlakbij dit bad hebben een aantal kinderen een kikker gevonden. Bart legt het verschil uit tussen een kikker en een pad en laat de kikker aan alle kinderen zien. Wie durft de kikker over te nemen? Hij is erg glibberig en voelt koud aan. Na de bestudering zetten de kinderen de kikker terug in de sloot. Met de grote jongens van het Toppunt heeft Bart een ander plan. 'Mannen, we gaan boomhangen'. Alle jongens worden om de beurt aan een tak gehangen en moeten vragen beantwoorden. Ze proberen zo lang mogelijk te blijven hangen. Daarna is het tijd om allemaal in de bomen te klimmen, sommige jongens gaan we heel erg hoog! Ook de jongens gaan in bad en onder een bladerendouche. Tot slot nog even een spel met een stok. Twee jongens krijgen ieder een stok en moeten proberen elkaar over de streep te duwen.
 
De kinderen van het Noorderlicht hebben kunnen ervaren hoe het is om als boom te groeien. Alle kinderen en leidsters maken zich klein tussen de bomen, ze zijn een zaadje. Het zaadje wordt groter en groter totdat het een mooie grote boom met veel bladeren is geworden.
En dan is er een eind gekomen aan het bomenavontuur. Bart en Michiel hebben de kinderen en medewerkers veel nieuwe activiteiten in de natuur laten ervaren, het is een heerlijke dag geweest.



zondag 9 december 2012

Geef eens een kinderfeestje cadeau!

Natuur is een feest! Onder dat motto organiseer ik samen met andere begeleiders, kinderfeestjes in de natuur. Keer op keer merk ik, hoeveel plezier kinderen hebben met eenvoudige activiteiten in het bos zoals een hut bouwen, een katapult maken, beestjes zoeken of in een boom te klimmen.

Heel veel kinderen komen helaas nog maar zelden in het bos. Door een kinderfeestje te organiseren, geef je niet alleen je eigen kinderen een bijzondere ervaring, maar ook de vriendjes of vriendinnetjes van je kind.

Vanaf nu kun je ook een kinderfeestje cadeau geven. De begeleiders van Natuur is een Feest organiseren feestjes in Zuidelijk Noord-Holland en in Amersfoort (later wellicht meer gebieden). De cadeaubon kost 100 euro. Mocht de ontvanger er geen gebruik van kunnen maken (overleg het misschien even van te voren), dan ontvang je 90 euro terug. Je ontvangt de cadeaubon op mooi stevig papier.

Je kunt de cadeaubon bestellen door een mailtje te sturen bart@natuureducatie.com of te bellen 06-29096804. Je kunt hier ook zelf een feestje boeken.




dinsdag 20 november 2012

November: bloembollen de grond in!

Bloembollen zijn de cadeautjes van de natuur. Je moet er even geduld voor hebben. In november of december stop je ze in de grond. In maart bloeien de eerste bloemen.
Bloembollen groeien bijna overal. Dus ook in de stad. Stadsboeren en Guerrilla-tuinieren is een trend. Laat je kinderen de buurt verrassen. En ga op een waterkoude november- of decembermiddag er op uit om overal 'stiekem' bolletjes te begraven. Of niet zo stiekem, want niemand vindt het erg om zo'n mooi cadeautje te krijgen!

Met de Natuurdetectives gingen we gisteren (19 november) op pad met botanische bolletjes (volgens de Intratuin redelijk biologisch verantwoord) en tuinschepjes. In de Kinkerbuurt - de minst groene buurt van Amsterdam, hebben we overal krokussen, blauwe druifjes, hyacinthen, dwergnarcissen en tulpen in de grond gezet.

En nu maar wachten tot maart! We houden het in de gaten, en we hopen dat nog veel meer BSO's, Kinderopvangs, Naschoolse Activiteiten en schoolklassen dit mooie voorbeeld volgen zodat het voorjaar 2013 er supergekleurd en vrolijk op gaat staan!

Veel plezier!


zaterdag 17 november 2012

Wie werkt er nog in een echte Kindergarten (kindertuin)

Friedrich Frobel bedacht de eerste kinderopvang/kleuterschool. Hij noemde het Kindergarten of te wel  Kindertuin.

De nadruk van Frobel lag op het creëren van:


  • een plezierige leeromgeving,
  • eigen activiteiten van kinderen,
  • lichamelijke beweging.

Dat heeft een goed ingerichte tuin wel te bieden aan kinderen.

Wie werkt er tegenwoordig nog op een echte kindertuin. En wat kun je allemaal vinden in een kindertuin? The Kids Company in Eindhoven heeft een prachtige tuin. Maar ze vinden dat ze er nog niet genoeg gebruik van maken. Het kan beter! En daar gaan we woensdag 21 november over 'dromen'. Ik laat de pedagogisch medewerkers in groepjes een maquette maken wat voor kindertuin ze de kinderen gunnen. Kunnen ze er bouwen, met water spelen, natuur ontdekken, grenzen verleggen, rust opzoeken? Ik ben heel benieuwd wat de presentaties gaan opleveren. En ik houd jullie uiteraard via deze blog op de hoogte.

Zelf ideeën wat er in een Kindertuin hoort. Reageer op deze blog of via mijn facebookpagina: www.facebook.com/natuureducatie. 

vrijdag 9 november 2012

Ga mee op verhalentocht



'Ik ben de koning, koning, koning', zingt het winterkoninkje, nadat hij op een sluwe manier de hoogvliegwedstrijd heeft gewonnen. 

De winter is de uitgelezen tijd om naar mooie verhalen te luisteren.
Verhalenverteller Bart de Koning kent heel veel natuurverhalen voor jong en oud. Hij vertelt een natuurverhaal natuurlijk niet binnen, maar onder een grote boom, in een diep woud, in een rietmoeras of bij het kampvuur.

Op 29 december organiseer ik een verhalentocht voor jong en oud in het Amsterdamse Bos. 14.00 uur verzamelen 

voor het bezoekerscentrum. Prijs is 7 euro 50 per persoon. Kinderen onder de vier gratis. De wandeling met verhalen op betoverende plekken, duurt ongeveer een uur. We doen ook een paar natuurspelletjes om warm te worden.

Graag opgeven via bart@natuureducatie.com

Als kinderopvang kun je mij ook inhuren voor een verhalenprogramma op lokatie.


maandag 5 november 2012

Een lesje dat blijft plakken

Een lesje dat blijft 'plakken'. Dat is iets dat elke educator wel wil. Bij de natuurdetectives wilde ik een les over dat veel vruchten van bomen komen.
Ik begon met de opmerking dat we straks naar de markt zouden gaan, en daar stukjes boom zouden kopen - en dat we die daarna ook nog op zouden eten... De kinderen (5 t/m. 8 jaar), keken me aan alsof de meester gek geworden was. Maar we hebben het gedaan! Zeker weten! En de marktkoopman wist precies waar we het over hadden. We kwamen terug met dadels, hazelnoten, sinaasappels, mandarijnen, appels, cactusvrucht (is een cactus wel een boom?), granaatappels enzovoorts. Die hebben we daarna in stukjes gesneden en lekker van de fruitsalade gesnoept. Denken jullie dat het idee 'vruchten komen vaak van een boom' is blijven hangen? Lees over teaching that sticks hier: http://groups.haas.berkeley.edu/CTE/documents/Teaching%20That%20Sticks.pdf


zaterdag 3 november 2012

Wind, kou, miezer en sneeuw... ga lekker het bos in met de kinderen




Ik geef al een jaar of tien kinderfeestjes in natuurgebieden rond Amsterdam, Haarlem en Hilversum. Sinds kort betrek ik daar andere enthousiaste feestjesgevers bij, zodat ik nu bijna altijd 'ja' kan zeggen tegen de klant.

In de winter gaan we gewoon door! Want vergelijk het eens 15 drukke jongens in uw huiskamer, opvang, of 15 enthousiaste jongens in het bos bezig met een hut of een speer. Wat is meer een feest?

Tijdens de activiteiten gaan we hutten bouwen, met stokken vechten (mag anders bijna nooit ;-)),
het dierengeluidenspel, speren snijden, bomen klimmen enzovoorts. Kortom activiteiten waarvan je 'warm' wordt. Wat wel nodig is natuurlijk als je in de winter naar buiten gaat.

De activiteiten zijn ook zeer geschikt voor BSO-groepen bijvoorbeeld in de vakantie, of voor familiefeesten.

Meer informatie vind je op natuureducatie.com

Heeft u belangstelling, laat het mij weten. Stuur een mail naar bart@natuureducatie.com of bel 06-29096804.


Deel gerust deze post op uw facebook, blog of anderzijds.

maandag 29 oktober 2012

Natuurdetectives ontdekken bomen 2


Natuurdetectives ontdekken bomen 2

Nodig:
Foto’s op a4 van zoveel bomen/vruchten als er kinderen zijn (of eentje meer)
Atlas of wereldbol
Markt of supermarkt om boodschappen te doen.
Verschillende bladeren van bomen
Geld om vruchten te kopen.

Introductie
Op de fotokaarten staan een tiental bomen met vruchten die je in de winkel kan kopen.
Er zijn foto’s van een mangoboom, een sinaasappelboom, een mandarijnenboom, een dadelpalm, een kokosnotenpalm, een walnotenboom, een appel- en een perenboom, een kiwiboom. Aan te vullen met bv. perzikkenboom, pruimenboom, granaatappelboom, pijnboom etc.

Ieder kind krijgt een foto en een stift of pen.
Schrijf de naam op van de vrucht.
Schrijf op waar de boom groeit.

Nu gaan we de vruchten kopen op de markt.

Over de markt
We gaan bij een groenten en fruitkraam de vruchten bestellen die we op de fotokaarten hebben gezien. Elk kind mag er een bestellen. Wellicht kan dat bij één kraam, misschien bij meer kramen.



Terug op school/ verwerking
De kinderen plakken tweetallen blaadjes op halve a4-tjes. Dit wordt een bladmemory. Als we weten van welke boom het blad is, schrijven we dat erbij.
Ze kunnen ook afdrukken maken van het blad met kleurpotlood.

De kinderen mogen de vruchten mee naar huis nemen.

Natuurdetectives ontdekken bomen 1


Natuurdetectives ontdekken bomen 1

De natuurdetectives op de Vlinderboom gaan week 3 en week 4 over bomen leren.

Nodig:
Verschillende spullen die met bomen te maken hebben, halve a4tjes, plakband, schaartjes, stiften,

Bomen zijn een van de grootste levende wezens op aarde. Ze groeien bijna overal, zelfs in de woestijn (in oases) en op onbewoonde eilanden (kokospalm). Bomen maken zuurstof met hun bladeren. Ze geven schaduw. Ze houden de grond vast. En zorgen voor voedsel (sinaasappels, kokosnoten, tamme kastanjes, pijnboompitten etc.)

Introductie
We hebben allerlei dingen die bij bomen horen op tafel gelegd. De kinderen pakken een voorwerp dat met bomen te maken heeft, en onderzoeken dat kort. Ze vertellen wat het volgens hun met bomen te maken heeft.

Inventarisatie
 In de kring. Zoveel mogelijk dingen opnoemen die bomen ‘ons geven’. Zo lang mogelijk doorgaan. Help de kinderen door bijvoorbeeld ‘vruchten’ te suggereren. Welke vruchten komen van een boom? Komt een aardbei van een boom? En een dadel?

Spelletje
We doen het spelletje ‘alle vogels vliegen’, maar dan met ‘bomen’: ‘alle bomen groeien’.
Ik roep dingen over bomen, bv. een aardbei groeit aan een boom. De kinderen roepen als het waar is: ‘alle bomen groeien’, en gaan groeien als een boom. Als het niet waar is, roepen ze niets.

Naar buiten
We gaan op het (Bellamy)plein met bomen spelen.

Eerst spelen we een bomenpantomime. De kinderen zijn ‘groeiende’ bomen die van alles meemaken. Aan het eind worden ze omgeblazen door de storm.
We gaan geblinddoekt bomen voelen. We gaan naar verschillende bladeren zoeken, en doen daar een raadspel mee. ‘Welk blad heb ik in mijn hoofd?’. We doen bomentikkertje. 

Afsluiting
We gaan volgende week verder over bomen werken.


vrijdag 12 oktober 2012

Natuurdetectives ontdekken overal beestjes


Natuurdetectives ontdekken kleine beestjes

Voor de beestjes hebben we een beestjeshotel gemaakt. Hier maken de kinderen de 'gastenkaarten' van meneer pissebed en mevrouw de regenworm.
De natuurdetectives op de Vlinderboom gaan week 2 over beestjes leren.

Nodig:


Vergrootglazen
Loeppotjes
Paraplu
Boeken over diertjes
Zoekkaarten
Kartonnen kaartjes
Stiften met een fijne punt
Hamsterbak
Plantenspuit
Plaatjes van dieren, blaadjes e.d.



Overal zijn kleine diertjes. Onder de tegels, in dood hout, op het fruit in de keuken, in de moestuin. Pissebedden en regenwormen eten dood hout en dode blaadjes. Ze zorgen ervoor dat het weer aarde wordt. Torretjes eten blaadjes. Lieveheersbeestjes eten bladluizen. Spinnen eten vliegen. Het is eten en gegeten worden, buiten!

Start
We zetten een bak met allerlei beestjes op de tafel. Daaromheen liggen vergrootglazen om ze beter te bekijken. De kinderen gaan automatisch vragen stellen. Een begeleider schrijft de vragen ‘ongemerkt’ op.

Onderzoek
Welke vragen kunnen we onderzoeken met de diertjes (hoe snel kruip je?, slak, wat eet je?, spin, waar zitten je oogjes?) Kunnen we een slakkenrace doen? Een spinnen-act – laat de spin hangen aan een draad -. We doen een paar bedachte onderzoekjes.

Introductie voedselweb
Op het prikbord plak ik plaatjes van diertjes, blaadjes, dood hout, vogels. We spannen touwtjes tussen wie wie eet. Zo ontstaat een voedselweb.

Buiten op zoek
De kinderen krijgen loeppotjes mee, en een paraplu. We schudden aan de takken, zodat torretjes en spinnetjes in de omgekeerde paraplu vallen. We draaien ook tegels om en zoeken onder dood hout of blaadjes.
Dit onderzoek doen we op het plein en in de Bellamystraat. Eventueel bij de Stadsboeren.

Verwerking
We maken in de hamsterbak (neem ik mee) een hotel voor de diertjes. Elk diertje krijgt een gastenkaart met daarop hoe hij heet, wat hij eet en hoe hij graag leeft. De kinderen kunnen dit in boeken opzoeken. Ze tekenen het diertje na.

Afsluiting
We vertellen dat sommige mensen bang zijn van de diertjes of ze vies vinden. Maar dat de natuurdetectives nu kunnen vertellen dat de diertjes bij de natuur horen, en ze bijvoorbeeld dood hout verteren (pissebed, worm) of muggen voor ons vangen (spinnen).

woensdag 3 oktober 2012

Natuurdetectives

In de Amsterdamse Kinkerbuurt staat basisschool de Vlinderboom.
Op de Vlinderboom bieden ze naschoolse activiteiten aan, onder andere 'de natuurdetectives'.
Kinderen uit groep 2 tot en met 4 gaan onder begeleiding speuren naar natuur in de buurt. Dit najaar begeleid ik samen met Rudy Klaassen de natuurdetectives. Van de activiteiten zal ik op deze weblog verslag doen hoe we het aanpakken. Misschien hebben anderen er zo ook wat aan.

Wat is belangrijk bij naschoolse activiteiten over natuur in de stad?


  • Het moet gaan over natuur die de kinderen dicht bij huis kunnen vinden
  • Het is naschools, dus de kinderen hebben eigenlijk vrij. Leren kan wel, maar moet spelenderwijs gebeuren, vanuit de belangstelling van het kind.
  • We willen graag dat de kinderen hun ervaring met anderen en thuis delen.
  • In de stad zijn er veel partijen waarmee je samen kan werken. We zoeken zoveel mogelijk naar de verbinding, bijvoorbeeld met 'de stadsboeren', 'een marktkoopman', 'biologische winkel', 'eigenaars van huisdieren enzovoorts'.
Bijeenkomst 1: Thema bloemen

In de buurt vind je overal bloemen. Sommige bloemen horen bij tuinen. Anderen groeien gewoon tussen de tegels. De bedoeling van de les is dat kinderen ervaren dat bloemen overal groeien en dat er heel veel soorten/vormen bloemen zijn.

Start
Denk aan bloemen. Teken een bloem die als eerste in je op komt. De kinderen tekenen meestal een bloem met een hart en 5 of 6 gekleurde bloemblaadjes.


Gesprek
Wat zijn de overeenkomsten tussen bloemen? Welke kleuren zijn er? Welke kleur komt het meest voor, denk je? Kun je bloemen ook eten? Uit welke onderdelen bestaat een bloem? Houden mensen van bloemen? Houden bloemen van mensen? Het gaat er om wat de kinderen benoemen, niet of het goed is.

Introductie verschillende vormen bloemen
Prik op het prikbord (schoolbord mag ook) een aantal verschillende vormen bloemen. Een paardenbloem, een klaproos, een cosmea (dat soort bloemen wordt meestal getekend), een schermbloem, een brandnetelbloem, gras met aren. Over de laatste twee ontstaat discussie: Zijn dat ook bloemen? Ja dat zijn ook bloemen!

Buiten op zoek
De kinderen krijgen in tweetallen de plaatjes van verschillende bloemen mee. Ze zoeken langs de straat.  De kinderen mogen wilde straatbloemen plukken. Natuurlijk is hier discussie over. Die stokroos stond toch langs de straat!We zijn op weg naar de Stadsboeren. Inwoners van de Kinkerbuurt kweken op een braakliggend terrein  hun groenten in bakken. Het wordt beheerd door vrijwilligers: de 'stadsboeren' Rob en Rob.
Stadsboeren in de Kinkerbuurt

Uitleg
Bij de stadsboeren mogen kinderen spelen. Maar krijgen ze ook een korte uitleg over de opzet van Stadsboeren. De kinderen leren dat mensen creatief gebruik maken van braakliggend terrein. Ze krijgen zelf later ook een bak om bloembollen en winterrogge in te zetten.

Afsluiting
We hebben deze les afgesloten door met de gekleurde bloemen een schilderij te maken. Uit een paardenbloem komt bijvoorbeeld gele kleurstof, uit een rode bloem bijvoorbeeld rode kleurstof. Zelfs met de blaadjes kun je schilderen - en met modder kun je bruin maken.